حاج میرزا سید علی آقا قاضی فرزند حاج سید حسین قاضی است. میرزا علی آقا در سیزدهم ماه
 ذی الحجه الحرام سال 1282 هـ . ق از بطن دختر حاج میرزا محسن قاضی، رد تبریز متولد شده و بعد از بلوغ و رشد به تحصیل علوم ادبیّه و دینیّه مشغول گردید و مدتی در نزد پدر بزرگوار خود و میرزا موسی تبریزی صاحب « حاشیه رسائل» ومیرزا محمد علی قراچه داغی درس خواند. پدرش به علم تفسیر علاقه و رغبت خاص و ید طولایی داشته است؛ چنانکه میرزا علی آقا خودش تصریح کرده که تفسیر کشاف را خدمت پدرش خوانده است. همچنین علی آقا قاضی ادبیات عربی و فارسی را پیش شاعر نامی و دانشمند معروف میرزا محمد تقی تبریزی معروف به « حجه الاسلام» و متخلّص به « نیر» خوانده و از ایشان اشعار زیادی به فارسی و عربی نقل می کرد و شعر طنز ایشان را که هزار بیت بود از بر کرده بود و می خواند(1).  آنگاه در سال 1308 هـ . ق در سن 26 سالگی به نجف اشرف مشرف شد و زمانی در خدمت مرحوم فاضل شرابیانی و شیخ محمد حسن مامقانی و آقای شریعت و آخوند خراسانی و حاج میرزا حسن خلیلی درس خواند و مخصوصاً از اجلۀ تلامذه این استاد اخیر به شمار آمد که در خدمت وی تهذیب اخلاق را تحصیل کرد.

 

آقا زاده علی آقا قاضی می فرماید: « .. میرزا علی آقا قاضی بسیار از استادش میرزا حسین خلیلی یاد   می کرد و او را به نیکی نام می برد و من ندیدم کسی مثل این استادش او را در شگفتی اندازد و هر وقت نام این استاد نزدش برده می شد به او حالت بهت و سکوت دست می داد و غرق تأملات و تفکرات می شد!»

 

و بعد از آن به طهارت اعراق اصلیه رجوع کرده و بساط تنعم برچید و دست از آلایش لذائذ نفسانیه بالمرّه کشید و به کلی از تهیه اسباب دنیوّیه منقطع گردید و به خدمت جمعی از اکابر اولیاء رسید و از آن جمله سالهایی چند در تحت تربیت مرحوم آقا سید احمد کربلائی معروف به واحد العین، قرار گرفت و از صحبت آن بزرگوار به درجات اولیاء ابرار ارتقاء  گزید، چندان که در تهذیب اخلاق شاگردان و مریدان و ملازمان چندی به هم رسانید.(2)

 

« استادان سیر و سلوک مرحوم قاضی »

 

« جماعتی از اهل الله که زماناً متأخر بر سر کار آخوند ملاً حسینقلی [ همدانی ] بوده اند. قَدَّسَ الله اسرارَهُم اَجمعین- ملازمت حضرات مقدّسۀ اصحاب آن بزرگوار کرده اند که از افاخم آن اعاظم است سیّدُ السالکین الی الله ربّ العالمین، جناب الاقا السیّد علی القاضی الطباطبائی التبریزی النجفی- قُدَّسَ سِرُّهّ الشرَّیف- که بدانسان که جناب شیخ السالکین الاقا الشیخ محمد تقی البهجه الرّشتی را شنیدیم از اصحاب آن بزرگوار- افاض الله عَلَینا مِن بَرَکاتِهِ- به جمعه 26 شوال 1398 هـ.ق به قم المحمیه- صانَها الله عَن نَوائِب الزّمان و زادَها شرفاً- ماهی چند از ارتحال سرکار آخود [ همدانی] برآمده، به نجف اشرف- عَلی مشرفها آلاف التحَف- رسیده بود و تربیت از جناب الاقا السید احمد الحائری الواحد العمین و جناب الاقا الشیخ محمد البهاری یافته- قَدَّسَ الله اسرارَهُم اجمعین- . (3)»

 
 



  1.   - « صفحات من تاریخ الاعلام فی النجف الاشرف» ص 19-20 شایان ذکر است که در همه مآخذ سال تولد ایشان 1385 و ورودش به نجف 1313 هـ . ق ثبت شده که اشتباه است و آقا زاده ایشان تاریخ متن را تأیید فرمودند. 
  2.   - « مکارم الاثار» 7/2694 با مختصر تصرف .
  3. - » تاریخ حکما و عرفا«  صدوقی سُها، ص 140، چاپ اول.